Według najważniejszych założeń terapia psychodynamiczna ma swoje podłoże w wydarzeniach, które miały miejsce kilkanaście lub kilkadziesiąt lat wstecz. Z tego względu jest to dobry wybór dla osób, które zmagają się z doświadczeniami z wczesnego dzieciństwa, rzutującymi na obecną kondycję psychiczną.
Najważniejsze założenia terapii psychodynamicznej
Bazą terapii psychodynamicznej jest psychoanaliza Freuda. Widoczne w niej są jednak również wpływy innych nurtów psychologicznych. To podejście otwarte na inne koncepcje, przez co bardzo inkluzywne. Dzięki temu metoda ta cały czas się rozwija. W odróżnieniu od innych terapii psychodynamiczna jest zazwyczaj stosowana w pracy długofalowej. W środowisku uznawana jest za jedną ze skuteczniejszych metod terapeutycznych. Notuje bardzo dobre wyniki w leczeniu zaburzeń osobowości, szczególnie borderline (BPD). Nazwa terapii wywodzi się od dynamizmów pacjenta, a więc jego uczuć, reakcji werbalnych oraz niewerbalnych.
Podejście to traktuje życie człowieka jako proces podatny na wewnętrzne mechanizmy, które często zachodzą nieświadomie. Tym samym ukryte potrzeby i nierozwiązane problemy intrapsychiczne mają duży wpływ na osobę pacjenta. Z tego względu bardzo ważne staje się odkrycie warstwy nieświadomości oraz czynników wpływających na jej podłoże. Wywodzi się to z filozofii samego Freuda, który mówił o nieświadomości jako o aparacie psychicznym kumulującym treści nieakceptowalne przez pacjenta. Mowa o zjawisku popędów oraz niezidentyfikowanego cenzora, który je tłumi.
Podejście psychodynamiczne doczekało się wielu badań i analiz klinicznych potwierdzających skuteczność terapii w praktyce. W optymalnych warunkach terapia psychodynamiczna poprowadzona przez doświadczonego psychoterapeutę może pomóc uporać się z wieloma problemami natury psychicznej. Punktem wyjściowym jest dotarcie do doświadczeń z dzieciństwa, które istotnie wpływają na obecną kondycję psychiczną i są podłożem aktualnych problemów.
Terapia psychodynamiczna – alternatywne podejście
Alternatywnym podejściem do tej kwestii może być hipnoza I hipnoterapia. Regresja hipnotyczna jako technika przy pomocy której można dotrzeć do doświadczeń przeszłości. W ten sposób niejako na skróty można szybko I skutecznie rozwiązać problem pacjenta. Inną techniką zbieżną z ideą podejścia psychodynamicznego jest Freudowska hipnoanaliza. To własnie Zygmunt Freud na początku swojej działalności stosował hipnozę I hipnoanalizę jako technikę pozwalającą dotrzeć do przyczyny problemów pacjenta. Bodaj nasłynniejszą jego pacjentką poddaną hipnoanalizie była Berta von Pappenheim. Pacjentka cierpiała na konwersje histeryczne (zaburzerzenia psychosomatyczne) takie jak pseudoparaliże, zaburzenia mowy oraz halucynacje. Jak sie później okazało pacjentka w rzeczywistości cierpiała na dysocjacyjne zaburzenia osobowości (rozdwojenie osobowości). Powstały one na tle relacji z ojcem, którego kochała I nienawidziła jednocześnie. To własnie doświadczenia z hipnozą pozwoliły Freudowi na sformułowania psychoanitycznej teorii osobowości, która stała się podstawą podejścia psychodynamicznego.
Terapia Psychodynamiczna w praktyce
W tym podejściu bardzo ważna jest więź pomiędzy terapeutą a pacjentem. Powinna ona zostać zbudowana na wzajemnym zaufaniu i akceptacji. Jeśli chodzi o współczesny nurt, sama sesja terapeutyczna powinna się odbywać twarzą w twarz. Pozwala to na większe otworzenie się pacjenta i dotarcie do skrywanych warstw jego psychiki. Terapeuta w trakcie pracy zachęca pacjenta do ujawnienia swoich emocji, myśli, czy poglądów. W początkowych fazach terapii jest to oczywiście utrudnione. Dla osoby prowadzącej terapię kluczowe jest nadążanie za tempem rozwoju terapii oraz dostosowanie jej do postępów pacjenta. Jego zadaniem jest zapewnienie pacjentowi odpowiednich warunków, przede wszystkim poczucia bezpieczeństwa. W procesie może wystąpić sytuacja, kiedy wraz z postępem terapii pacjent zaczyna przenosić uczucia na terapeutę. Wówczas zadaniem specjalisty pozostaje dokonanie korekty doświadczenia emocjonalnego, co doprowadzi do trwałych zmian w jego myśleniu. Wtedy terapia może zostać uznana za zakończoną z powodzeniem. Jednak często uznaje się, że jakiekolwiek postępy poczynione przez pacjenta, szczególnie w terapii traumy stanowią sukces. Z uwagi na przeżyte doświadczenia psychodynamiczny proces odnosi dobre rezultaty również w terapii par.
Terapia Psychodynamiczna w kontekście zaburzeń osobowości
Terapia Psychodynamiczna w leczeniu zaburzeń osobowości pozwala na modyfikację mechanizmów, które dominują w myśleniu i postępowaniu pacjenta. Co więcej, zmienia nieprawidłową organizację osobowości będącą pokłosiem niezaspokojonych potrzeb z okresu dzieciństwa. Co istotne, terapia psychodynamiczna znajduje zastosowanie w przypadku osób zmagających się z zaburzeniami odżywiania, w tym z anoreksją. Bywa również łączona z leczeniem szpitalnym i farmakologicznym. Wówczas ma znaczenie wspierające dla leczenia obranego przez specjalistę.
To również dobry wybór dla osób, które mają problem z budowaniem relacji przyjacielskich czy romantycznych. Rekomendowana jest osobom zmagającym się ze stanami depresyjnymi oraz trakcie kryzysu emocjonalnego. Terapeuci pracujący w nurcie psychodynamicznym nie zamykają sie na inne metody pracy. Dzięki temu mogą wzbogacać sam proces terapeutyczny i sprawiać, że będzie on efektywniejszy.
Pomocnicze techniki wykorzystywane w ramach tej terapii to również terapia ekspresywno-wglądowa oraz hipnoterapia I hipnoanaliza. Pomimo że sam proces terapeutyczny może trwać nawet kilka lat, korzyści z pracy z psychoterapeutą są trwałe i długofalowe. Model psychodynamiczny pomaga również osobom o bardzo złożonych problemach, które obejmują kilka dziedzin życia. Efekty pracy z terapeutą widoczne są nawet wiele lat po zakończeniu procesu terapeutycznego. Dlatego terapia psychodynamiczna traktowana jest jako jeden z głównych nurtów psychoterapii w Polsce.